Print

Kućica od blata - blagoslov za kuću

on .

Ako ovih dana primijetite gnijezda na građevinama u vašem okruženju, onda znate da su vam u goste došle gradske laste. Doduše, toliko su prilagođene "gradskom životu" da bi se vjerovatno uvrijedile kada biste ih nazvali gostima.

Stari Sloveni su vjerovali da laste donose sreću, čak su ih poistovjećivali sa boginjom proljeća Vesnom, po kojoj su i dobile titulu vjesnika ovog godišnjeg doba. Gradske laste, vaše komšinice ujedno su i pjevačice i selice. Njihov cvrkut je poput zvuka falute, mekih tonova, sa suvim zveckanjem. Prepoznaju se tako što im je perje sa gornje strane plavo-crno, dok je donja strana tijel bijela. Polovi su slični, dok su mlade ptice smeđe-crne sa gornje strane. Nekada su naseljavale otvorena mjesta u blizini vodenih i vlažnih staništa, a gnijezdile su se na ulazima u pećine, potkapine i na kamenim liticama.

Gradska lasta skuplja materijal za gnijezdo autor Piet Munsterman

Foto: Piet Munsterman

Vremenom, potpuno su se prilagodile na život u ljudskim naseljima i na ljudskim građevinama, pa ih danas možete lako primijetiti u svojoj okolini, kao vjernog pratioca. Gnijezda, pojedinačna ili u kolonijama, prave na terasama, pod strehe i potkrovlja, u otvorene hodnike, pod ukrasne elemente sa spoljnih strana objekata, ispod mostova... Vodene površine koje im mogu biti i izvor hrane, lastama obezbjeđuju i materijal za gnijezdo, blato. One sakupljeno blato nose na mjesto gniježđenja, gdje ga, miješajući sa pljuvačkom, lijepe za fasade i zidove, te od njega prave loptasta gnijezda.

Kolonija gradskih lasti autor Jan van der Straaten

Foto: Jan van der Straaten

Svi ljubitelji gradskih lasta mogu da ih "primame" da gnijezde baš na onim mjestima na kojima ih žele. Postoje kalupi u kojima može da se izlije betonsko ili gipsano gnijezdo. Posebni zaljubljenici u ovu vrstu će u blizini kolonija uvijek održavati barice bogate blatom, koji je najbitniji građevinski materijal za gnijezdo. Gradske laste se hrane insektima, loveći ih po nekoliko hiljada na dan. Hvataju ih na velikim visinama ili iznad vodene površine. Love manji plijen u odnosu na ostale vrste lastavica. Insekti koje gradske laste najviše vole su muve, lisne vaši, krilati mravi..Tragaju za hranom u jatima koja se sastoje od sopstvenih i drugih vrsta. Uobičajna lovišta su im udaljena najviše 2 kilometra od gnijezda.

Gradske laste skupljaju blato za pravljenje gnijezda autor Theo Verstrael

Foto: Theo Verstrael

Kao i kod većine lastavica, parenje (tzv. kopulacija) gradske laste traje vrlo kratko, svega nekoliko minuta. Mužijak poziva ženku na parenje i pokušava je odvesti do gnijezda. Ponašaju se teritorijalno tokom sezone parenja, a mužijaci se bore sa drugim mužijacima ukoliko se oni usude da im zauzmu teritoriju. Lojalni su svojim gnijezdilištima i često se vraćaju u isto gnijezdo u narednih godinu dana. Ženka obično polaže tri do četri jaja. Oba roditelja grade gnijezdo, inkubiraju jaja i hrane mlade. Nakon 22-32 dana, novorođene laste napuštaju gnijezdo.

Gradske laste su ugrožene što od drugih ptica, grabljivica, što od ljudskih aktivnosti. Kao prirodni neprijatelji ove laste se izdvajaju soko lastavičar, vrane i svrake koje uzimaju mlade iz gnijezda i hrane se njima. Poljski vrabac i vrabac pokućar su im često konkurencija za gnijezdo. S druge strana, izuzetna opasnost po njih su i velike staklene površine koje se nalaze na zgradama. Staklo ima veliki stepen refleksije okolne sredine, tako da laste ali i sve ostale ptice ne vide barijeru ispred sebe, već odraz drveta, s toga udaraju u njega. Takođe je ustanovljeno da ljudi uništavaju gnijezda ili na njihova mjesta stavljaju plastične kese, da bi se spriječilo obnavljanje porušenih gnijezda.

Gradska lasta u gnijezdu autor Mark Zekhuis

Foto: Mark Zekhuis

Mnogi ljudi su uglavnom naviknuti na gradske laste i poštuju ih. Kako kaže vjerovanje, lasta je simbol blagostanja. Kada lasta svije gnijezdo u blizini doma, to nagovještava da dolaze bolja vremena za ukućane.

banervolonter